Dünya üzerindeki yüz milyonlarca yıllık kraterler, zamanla erozyon ve jeolojik hareketlerin etkisiyle silinip gidiyor. Ancak uzay cisimlerinin bıraktığı bu nadir izler, Ay ve Mars üzerindeki çarpmaları kavrayabilmek adına kritik öneme sahip. Kanada’da ortaya çıkarılan son yapı, tam da bu nedenden ötürü bilim camiasında büyük heyecan yarattı.
Her şey, amatör astronom Joël Lapointe‘in Kanada’da bir tatil rotası planlamasıyla başladı. Ülkenin kuzeyindeki Quebec eyaletine bağlı Côte-Nord bölgesinde kamp yapmayı hedefleyen Lapointe, Google Haritalar uygulamasını incelerken Marsal Gölü etrafında sıra dışı bir arazi oluşumu gördü. Dairesel şeklin bir meteor çarpması sonucu oluşabileceğinden şüphelenince, durumu Ontario’daki Western Üniversitesi vatandaş bilimi platformuna ulaştırdı.
İhbar üzerine harekete geçen gezegen jeoloğu Gordon Osinski, sahada incelemelerde bulundu. Gezegen bilimci, yaklaşık 390 milyon yıl öncesinden kalan bu devasa çukurun gerçekten bir meteor çarpmasıyla meydana geldiğini doğruladı. Yaklaşık 25 kilometre genişliğe sahip yapı, yerel Ekuanitshit İnnu Konseyi’nin onayıyla “Uhackatik” olarak adlandırıldı. Uzay camiasında “Oz” olarak bilinen Osinski, bu ölçekteki benzer bir keşfin en son 2018’de Grönland’da buzul altında tespit edilen Hiawatha yapısı olduğunu hatırlattı. Grönland’daki çukurun buzla kaplı olması kökenine dair tartışmaları sürdürürken, Uhackatik’in meteor kaynaklı olduğu konusunda hiçbir şüphe bulunmuyor.
Aşırı sıcaklığın kayalardaki izleri
Bölgeye yapılan bilimsel gezi, çarpmanın şiddetini gözler önüne serdi. Devasa darbe anında eriyip ardından kristalleşen ve volkanik taşları andıran erime taşlarının günümüze ulaşması araştırmacıları şaşırttı. Normalde erozyonla ilk kaybolan bu parçaların yanında, şok dalgalarının kayalık katmanlarda oluşturduğu dallanmış koni yapıları da net bir şekilde gözlemlendi.
Boyutuyla Ay’daki Tycho kraterinin gençlik dönemini andıran bu saha, astronot eğitimlerinde yararlanılan Kamestastin krateriyle büyük benzerlik taşıyor. Ay simülasyonları için mükemmel bir ortam sunan bu tür arazileri NASA, insanlı Ay görevleri öncesinde astronotların jeoloji eğitimlerinde aktif biçimde kullanıyor. Araştırmacılar, yüksek sıcaklık erimelerini ve kuars kristallerindeki değişimleri inceleyerek bulguları laboratuvarda kesinleştirmeyi sürdürüyor. Çalışmanın tüm detayları ise Almanya’nın Frankfurt kentindeki Meteoroloji Derneği’nin yıllık toplantısında sunulacak.
